AKTUALNOŚCI

COVID-19. CO WARTO WIEDZIEĆ

1. Ogólne informacje

W 2019 roku na świecie odnotowano pojawienie się nowego wirusa, którego nazwano SARS-CoV-2, i który jest odpowiedzialny za wywołanie choroby o nazwie COVID-19. W tej chorobie źródłem zakażenia jest człowiek zakażony wirusem SARS-CoV-2 - zarówno taki, który ma objawy, jak i zakażony bezobjawowo. Średni okres rozwoju choroby/zakażenia czyli czas od momentu wniknięcia wirusa do naszego organizmu do wywołania objawów albo bycia zakaźnym wynosi zwykle 7 dni.

Możliwość zakażenia się od osoby zakażonej bezobjawowo ma kluczowe znaczenie w rozprzestrzenianiu się tej choroby wśród ludzi i wymusza powszechne stosowanie bardzo restrykcyjnych zasad profilaktyki. Wirus z człowieka na człowieka przenosi się drogą kropelkową podczas mówienia, kichania czy kasłania. Do zakażenia może też dojść drogą kontaktową, kiedy wirus z kropelkami śliny pochodzącej od osoby zakażonej dostanie się na przedmioty lub powierzchnie dotykowe, a następnie osoba zdrowa przeniesie tego wirusa na rękach do ust, nosa lub oczu. Zakażeniom sprzyja grupowanie się osób w zamkniętych pomieszczeniach i pozostawanie przez dłuższy czas (> 15 minut) w bliskim kontakcie (<1,5-2 m) z osobą zakażoną. Na wolnym powietrzu ta szansa zakażenia jest około 20-krotnie mniejsza niż w pomieszczeniach zamkniętych, niemniej jednak przy dłuższym (>15 minut) i bliskim (<1,5-2 m ) kontakcie z osoba zakażoną, również może dojść do zakażenia.

2. Ryzyko zakażenia się można zmniejszyć, stosując następujące zasady:

skracanie czasu kontaktu;
utrzymywania właściwego dystansu przestrzennego (co najmniej 1,5 -2 m);
przestrzegania higieny oddychania: w rozmowie nie podnosićgłosu, a podczas kaszlu i kichania zasłaniać usta i nos;
na twarzy maseczkę, która starannie zakrywa usta i nos;
myjąc i dezynfekując ręce oraz unikając dotykania rękami twarzy.

3. Jak zapobiec powstaniu ogniska zakażeń wywołanych wirusem SARS-CoV-2 w zakładzie pracy.

W okresie epidemii całkowite wyeliminowanie narażenia na zakażenie jest praktycznie niemożliwe. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia ogniska zakażeń wywołanych wirusem SARS-CoV-2 u pracowników zakładu pracy lub firmy należy wprowadzić następujące działania:

wyznaczyć osobę lub nawiązać współpracę z firmą zewnętrzną odpowiedzialną za przygotowanie i wdrożenie działań. Taka osoba (firma) zapoznaje się na bieżąco z wytycznymi, opracowuje pisemnie algorytmy postępowania, wnioskuje o zakup potrzebnego asortymentu, ustala sieć kontaktów wewnętrznych i zewnętrznych, organizuje szkolenia;
opracować i wdrożyć działania systemowe polegające na wprowadzeniu przez przedsiębiorcę zasad, które każdy pracownik zobowiązany będzie przestrzegać w tym: unikania zgromadzeń pracowników, zachowania dystansu powyżej 1,5 -2 m, noszenia ochron na usta i nos, higieny rąk, higieny pomieszczeń;
prowadzić systematyczną edukację pracowników w zakresie aspektów medycznych, jak również metod zapobiegania transmisji wirusa SARS-CoV-2;
opracować algorytm postępowania w przypadku wystąpienia u pracownikazakażenia wirusem SARS-CoV-2 w celu jak najszybszego i sprawnego wyeliminowania ryzyka dalszych zachorowań w zakładzie pracy.

4. Działania minimalizujące ryzyko transmisji wirusa SARS -CoV-2 między pracownikami

Podjęte działania będą zależały od tego jaka jest specyfika pracy danej firmy. Czy praca odbywa się w zamkniętych pomieszczeniach, czy na wolnym powietrzu oraz czy pracownik ma kontakt tylko z drugim pracownikiem, czy też z klientem.

OSOBA / FIRMA ODPOWIEDZIALNA ZA PRZYGOTOWANIE I WDROŻENIE DZIAŁAŃ

zapoznaje się z wytycznymi nt. zapobiegania zakażeniom SARS-CoV-2. Takie wytyczne są zwykle dostępne na ogólnodostępnych stronach internetowych instytucji państwowych w tym GIS, PIP, PZH, MZ itp. Zgodnie z ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi działaniami przeciwepidemicznymi na terenie województwa zarządza wojewoda i wszystkie aktualne akty prawne (ustawy, rozporządzenia i zarządzenia) powinny być publikowane na stronie urzędów wojewódzkich;
ustala sieć kontaktów zewnętrznych. Zapoznaje się z danymi teleadresowymi kluczowych instytucji w tym wojewody, Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz oddziałów NFZ właściwych ze względu na siedzibę firmy;
opracowuje pisemne algorytmy postępowania i przekazuje pracownikom do wiadomości;
określa potrzeby zakupu środków ochrony osobistej i innego sprzętu potrzebnego do wdrożenia działań;
ustala sieć kontaktów wewnątrz firmy w celu szybkiego przepływu informacji;
organizuje szkolenia.

DZIAŁANIA SYSTEMOWE

mierzenie temperatury pracownikom przed podjęciem pracy i nie dopuszczanie do pracy pracowników z podwyższoną temperaturą (≥ 380C). Metoda szeroko stosowana, ale mało pewna. Nie każda osoba zakażona SARS-CoV-2 ma podwyższoną temperaturę ciała;
ograniczenie bezpośrednich kontaktów między pracownikami zarówno zawodowych, jak i socjalno-towarzyskich (zwiększenie dystansu między pracownikami do 1,5-2 m, praca zdalna, praca zmianowa, rotacyjny czas pracy, asynchroniczny czas przerw na posiłki, rozmowy zdalne, telekonferencje);
stosowanie w przypadku bliskich kontaktów pracowników (<1,5 - 2 m ) masek na usta i nos. Maseczki mogą być różne, niemniej należy dążyć do stosowania maseczek z udowodnioną skutecznością np. typu chirurgicznego. Jeżeli maseczki są jednorazowe, należy je zmieniać2 x w ciągu 8-godzinnego dnia pracy. Jeżeli są wielorazowe, należy je prać. Przyłbice mają mniejszą skuteczność ochrony przed zakażeniem;
mycie/dezynfekowanie rąk. Zalecane jest częste mycie lub dezynfekcja rąk. Metodą zapobiegającą roznoszenie wirusa jest też noszenie jednorazowych rękawiczek. Niemniej jednak stosowanie rękawiczek nie zwalnia od mycia lub dezynfekcji rąk po ich ściągnięciu. Należy opracować dla pracowników materiały informacyjne na ten temat. Środki dezynfekcyjne powinny być stosowane w oryginalnych opakowaniach, nie powinno się ich przelewać do innych pojemników;
zapewnienie prawidłowej wentylacji pomieszczeń tj. powietrzem z zewnątrz np. poprzez otwieranie okien lub używanie nawiewów/klimatyzacji pobierającej powietrze z zewnątrz z dworu. Natomiast nie powinien być używany nawiew lub klimatyzacja używająca powietrze z wewnętrznych pomieszczeń bo sprzyja to transmisji wirusa;
dezynfekowanie często dotykanych powierzchni (klamek, włączników, wyłączników, baterii kranowych itp. oraz sprzętu używanego przez wielu pracowników). Należy opracować plany higieny, w których zostanie określona częstość dezynfekcji i wskazane osoby, które mają to wykonywać. Środki dezynfekcyjne powinny być stosowane w oryginalnych opakowaniach, nie powinno się ich przelewać do innych pojemników;
dbanie o higienę pomieszczeń, w tym pomieszczeń socjalnych i toalet, według opracowanych planów higieny. W przypadku udostępniania przez pracodawcę naczyń do posiłków, zainstalowanie zmywarki do naczyń lub zaopatrzenie pracowników w asortyment jednorazowy;
zapewnienie dodatkowych środków ochrony osobistej na wypadek wystąpienia zachorowania podczas przebywania pracownika w zakładzie pracy;
ustalenie harmonogramu zastępstw po to, żeby pracownik podejrzewający u siebie zakażenie wirusem SARS-CoV-2 nie czuł się zobowiązany do przyjścia do pracy;
zapewnienie pracownikowi możliwości szybkiego zdalnego kontaktu (zwykle telefonicznego) z bezpośrednim przełożonym w celu przekazania informacji o zachorowaniu;
organizacja szczepień p/grypie i pneumokokom.

EDUKACJA

przekazanie pracownikowi podstawowych informacji o chorobie w tym objawach COVID-19;
poinformowanie pracownika o postępowaniu w przypadku wystąpienia objawów COVID-19;
edukacja pracownika w zakresie noszenia maseczek i higieny oddechowej (zasłanianie twarzy podczas kichania i kaszlu), mycia i dezynfekcji rąk, higieny swojego stanowiska pracy oraz
szkolenie pracowników powinno mieć formę stanowiskową lub zdalną (nie należy się grupować na szkoleniach);
wizualizacja zaleceń ( plakaty, instrukcje, piktogramy itp.);
informowanie pracowników o podjętych działaniach.

ALGORYTM POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA U PRACOWNIKA ZAKAŻENIA WIRUSEM SARS-CoV-2

W algorytmie postępowania powinny być uwzględnione następujące zagadnienia:

wskazanie odosobnionego miejsca gdzie może przebywać pracownik, który poczuje się źle i będzie czekał na transport;
wskazanie miejsca gdzie są dostępne środki ochrony osobistej;
stworzenie schematu powiadomień;
ustalenie listy kontaktów z osobą zakażoną;
dostępność numeru telefonu alarmowego do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego;
wykonanie dezynfekcji pomieszczeń, w których przebywała osoba zakażona własnymi siłami lub zamówienie usługi dezynfekcji.

Decyzję o izolacji osoby zakażonej SARS-CoV-2 podejmuje lekarz.

Decyzję o kwarantannie osoby zdrowej, skontaktowanej z osobą zakażoną podejmuje Inspektor Sanitarny.

Każdy zakład pracy /firma ma swoją specyfikę, dlatego dobrze jest zasięgnąć opinii fachowca o tym, jak najlepiej uchronić zakład/ firmę przed wystąpieniem ogniska zakażeń SARS-CoV-2 i tym samym zapewnić ciągłość pracy zakładu /firmy.

"CHECKLIST COVID-19" DLA PRACODAWCY

1. Czy został powołany pracownik, który zajmuje się koordynacją działań prewencyjnych związanych z zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 lub nawiązałeś kontakt z profesjonalną firmą?

2. Czy zostały opracowane pisemne algorytmy postępowania?

3. Czy zostały wprowadzone zasady minimalizowania kontaktów między pracownikami?

4. Czy w przypadku bliskich kontaktów pracownicy noszą maski ?

5. Czy zostały zakupione środki dezynfekcyjne do dezynfekcji rąk pracowników i dezynfekcji powierzchni?

6. Czy opracowano plany higieny według których są sprzątane i dezynfekowane często dotykane powierzchnie, stanowiska pracy, pomieszczenia socjalne oraz toalety?

7. Czy pracownicy znają objawy COVID-19?

8. Czy pracownicy wiedzą co mają zrobić, gdy wystąpią u nich objawy wskazujące na COVID-19?

9. Czy znany jest numer alarmowy telefonu do Inspekcji Sanitarnej?

Opracowanie

dr n. med. Grażyna Dulny